ជាការកើនទ្បើងនៃសម្ពាធឈាមពេលបេះដូងសម្រាកឲឈាមចូលនិងច្របាច់ឲឈាមចេញ៕ វាកើតទ្បើង ដោយមាន2ប្រភេទ:
_ទី1;ពុំមានមូលហេតុច្បាស់លាស់ តែកើតទ្បើងញឹកញាប់៕
_ទី2;បណ្តាលមកពីជម្ងឺតម្រងនោម ឬក៏មូលហេតុផ្សេងៗដែលយើងអាចកំណត់សម្គាល់បាន)៕
ក្នុងចំណោមប្រភេទទាំង2នេះគឺធ្ងន់ធ្ងរ អាចបណ្តាលឲស្លាប់ភ្លាមៗបាន៕
មូលហេតុ
_ជម្ងឺលើសសម្ពាធឈាមប្រភេទទី1៖
●ប្រវត្តិគ្រួសារ(តំណពូជ)
●មានអាយុច្រើន
●អម្បូរសាសន៍ខ្មៅៗ
●ភាពធាត់ពេក
●ជក់បារី
●ញាុំអាហារមានកម្រិតsodiumខ្ពស់ និង ពពួកខ្លាញ់ឆ្អែត
●ប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងហួសកម្រិត
●អង្គុយ ឬធ្វើការនៅមួយកន្លែងយូរ ឬ មានភាពតានតឹង៕
_ជម្ងឺលើសសម្ពាធឈាមប្រភេទទី2៖
●ការបញ្ចេញរេនីនច្រើនពេក ពីតម្រងនោម
●កង្វះសារធាតុរ៉ែ(កាល់ស្យូម,ប៉ូតាស្យូម,ម៉ាញេស្យូម)
●កើតជម្ងឺទឹកនោមផ្អែម
●សរសៃឈាមធំ(Aorta)ដែលនាំឈាមពីបេះដូងទៅចិញ្ចិមជាលិកា(tissues) តូចចង្អៀតដែលនាំឲសម្ពាធកើនទ្បើង
●សរសៃឈាមនៅតម្រងនោមមានការរួមតូច(ស្ទះ) មិនអាចច្រោះយកទឹកនោមបាន
●ដុំសាច់នៅខួរក្បាល,ជនពិការដៃជើង,អ្នកមានរបួសខួរក្បាល
●ដុំសាច់ដុះនៅក្រពេញលើតម្រងនោម ធ្វើឲមានការបញ្ចេញអរម៉ូនច្រើនខុសពីធម្មតា(អរម៉ូនទៅធ្វើឲបេះដូងដើរលឿន ធ្វើឲសម្ពាធឈាមកើន
●រោគសញ្ញា Cushing's
●ការបញ្ចេញអរម៉ូនADHពីក្រពេញអុីប៉ូភីសក្រោយច្រើនពេក
●ភាពបាត់បង់មុខងារនៃក្រពេញទីរ៉ូអុីត,ប៉ារ៉ាទីរ៉ូអុីត&អុីប៉ូភីស
●ថ្នាំពន្យាកំណើតមានសារជាតិអរម៉ូន ,ជាតិកូកាអុីន,អុីប៉ូអេទីន អាល់ហ្វា,ការភ្ញោចពីប្រព័ន្ធសាំុប៉ាទិចធ្វើឲបេះដូងដើរញាប់,ការប្រើប្រាស់ថ្នាំMonoamine Oxidase Inhibitors(MAOI) ជាមួយនឹង Tyramine,ការប្រើប្រាស់ថ្នាំEstrogen Replacement Therapy(ថ្នាំបង្កាកង្វះខាតអរម៉ូនអឺស្រូសែន), និងថ្នាំ Steroidal anti-inflammation drugs
●ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ
រោគសញ្ញា៖
●ជាទូទៅពុំមានរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ទេ
●គេអាចបែងចែកជម្ងឺលើសសម្ពាធឈាមតាមលំដាប់ថ្នាក់ តាមរយៈឧបករណ៍សម្រាប់វាស់សម្ពាធឈាមបាន
_សម្ពាធឈាមជាទូទៅ ឬ ធម្មតា៖ ពេលបេះដូងកន្ត្រាក់ឲឈាមចេញ(Systole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង120មីលីម៉ែត្របារតmmHgតែតិចជាង140មីលីម៉ែត្របារតmmHg ហើយពេលបេះដូងរលាសម្រាកឲឈាមចូលវិញ(Diastole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង80មីលីម៉ែត្របារតmmHgតែតិចជាង90មីលីម៉ែត្របារតmmHg៕
_ដំណាក់ការទី១៖ ពេលបេះដូងកន្ត្រាក់ឲឈាមចេញ(Systole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង139មីលីម៉ែត្របារតmmHgតែតិចជាង160មីលីម៉ែត្របារតmmHg ហើយពេលបេះដូងរលាសម្រាកឲឈាមចូលវិញ(Diastole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង89មីលីម៉ែត្របារតmmHgតែតិចជាង100មីលីម៉ែត្របារតmmHg៕
_ដំណាក់ការទី២៖ ពេលបេះដូងកន្ត្រាក់ឲឈាមចេញ(Systole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង159មីលីម៉ែត្របារតmmHg ហើយពេលបេះដូងរលាសម្រាកឲឈាមចូលវិញ(Diastole) វាមានសម្ពាធឈាមធំជាង99មីលីម៉ែត្របារតmmHg៕
●ឈឺក្បាលផ្នែកខាងក្រោយ
●ហូរឈាមតាមច្រមុះ បណ្តាលមកពីសរសៃឈាមតូចៗដាច់
●សរសៃឈាមរីកធំ ដែលអាចបង្កើតជាសម្លេង(Bruits) ធ្វើឲយើងអាចស្តាប់បាន តាមរយៈឧបករណ៍ Stethoscope
●វិលមុខ,បាត់បង់ស្មារតី,ការចងចាំមិនបានល្អ, និង ហេវហត់អស់កម្លាំង
●ព្រិលភ្នែក
●នោមញឹកនៅពេលយប់
●ហើម
----------------------------------------
Hypertension (ជម្ងឺលើសសម្ពាធឈាម), an elevation in diastolic or systolic blood pressure, occurs as two major types:
_Primary (idiopathic), which is the most common.
_Secondary, which results from renal disease( or another identifiable cause). Malignant hypertension is a severe, fulminant form of either type.
Causes:
_Risk factors for primary hypertension
●Family history
●Advancing age
●Race (most common in blacks)
●Obesity
●Tobacco use
●High intake of sodium or saturated fat
●Excessive alcohol consumption
●Sedentary lifestyle, stress
_Causes of secondary hypertension
●Excess renin
●Mineral deficiencies (calcium, potassium, and magnesium)
●Diabetes mellitus
●Coarctation of the aorta
●Renal artery stenosis or parenchymal disease
●Brain tumor, quadriplegia, head injury
●Pheochromocytoma, Cushing’s syndrome, hyperaldosteronism
●Thyroid, pituitary, or parathyroid dysfunction
●Hormonal contraceptives, cocaine, epoetin alfa, sympathetic stimulants, monoamine oxidase inhibitors taken with tyramine, estrogen replacement therapy, nonsteroidal antiinflammatory drugs
●Pregnancy
Sign and Symptom:
●Generally produces no symptoms
●Serial blood pressure readings classify hypertension:
–Prehypertension: Systolic blood pressure greater than 120 mm Hg but less than 140 mm Hg or diastolic blood pressure greater than 80 mm Hg but less than 90 mmHg
–Stage 1 hypertension: Systolic blood pressure greater than 139 mm Hg but less than 160 mm Hg or diastolic blood pressure greater than 89 mm Hg but less than 100 mm Hg
–Stage 2 hypertension: Systolic blood pressure greater than 159 mm Hg or diastolic blood pressure greater than 99 mm Hg
●Occipital headache
●Epistaxis possibly due to vascular involvement
●Bruits
●Dizziness, confusion, fatigue
●Blurry vision
●Nocturia or Nycturia
●Edema
